Aile Danışmanlığında Kavram Kuram ve Süreçler

Elinizdeki kitap, aile danışmanlığı alanının temel kuramsal
ve uygulamalı bilgilerini tek bir ciltte toplayan kapsamlı birçok
kaynak eserin güncel araştırma bulgularıyla zenginleştirilmiş ve
öz bir hale getirilmiş bir baş vuru kitabıdır. Kaynak kitabımızda
aile sistemleri kuramı, aile terapisi ekolleri, evlilik ve aile danışmanlığının
tarihçesi, çift terapisi yaklaşımları, cinsel terapi ve
cinsel işlev bozuklukları ile aile içi şiddet ve boşanma süreçleri
gibi geniş bir yelpazede konu ele alınmaya çalışılmıştır. Ve her
bölüm, okuyucunun konunun özünü hızlı ve isabetli biçimde
kavrayabilmesi için özetlenmiş, sadeleştirilmiş ve yayımlanmış
güncel araştırmalar, istatistikler ve kanıta dayalı yaklaşımlarla
da desteklenmiştir.
Aile danışmanlığı, son yirmi yılda hem kuramsal hem de
uygulamalı düzeyde belirgin bir dönüşüm yaşamıştır. Bağlanma
kuramına dayanan Duygu Odaklı Terapi (EFT), gözlemsel
araştırmaya dayanan Gottman Yöntemi, imago ilişki terapisi
gibi yaklaşımlar; klasik yapısalcı, stratejik, deneyimsel, psikodinamik
ve bilişsel-davranışçı ekollerin yanına eklenerek alanı
zenginleştirmiştir. Aynı şekilde cinsel işlev bozukluklarının sınıflandırılması
DSM-5-TR (2022) ile güncellenmiş, Türkiye'de
boşanma oranları ve kadına yönelik aile içi şiddet konusunda
yeni saha verileri üretilmiştir. Bu baskı, söz konusu gelişmeleri
ilgili bölümlere entegre ederek okuyucuya güncel ve güvenilir
bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.
Kitap dokuz ana yapıdan oluşmaktadır: Aile Sistemi ve Kavramsal
Çerçeve; Aile Yaşam Döngüsü ve Aile Değerlendirmesi;
Aile Terapisi Kuramları ve Ekolleri; Evlilik ve Aile Danışmanlığının
Tarihçesi ile Danışmanlığı Gerektiren Nedenler; Çift
Terapisi Yaklaşımları; Cinsel Terapi ve Cinsel İşlev Bozuklukları;
Aile İçi Şiddet ve Boşanma Süreci; Evlilik Birliğine İlişkin
Hukuki Çerçeve; ve son olarak Kaynakça.
Kitap boyunca izlenen genel çizgi; Klasik kuramsal temellerden
(Bölüm 1-3) başlayarak, Çift terapisi ve Cinsellik (Bölüm
4-5), Aile içi şiddet ve Hukuki çerçeve (Bölüm 6-7), Mesleki/
etik altyapı ve Pratik beceriler (Bölüm 8-10), Özel popülasyonlar
ve özel klinik durumlar (Bölüm 11, 15, 17-21, 23, 25, 27, 31,
33) ve son olarak alanın araştırma, süpervizyon ve gelecek eğilimlerine
(Bölüm 16, 28, 30, 37) uzanan bütüncül bir yapı izlenmiştir.
Bu yapı, okuyucunun hem teorik bir zemin edinmesini
hem de güncel, uygulamaya dönük bir bakış açısı geliştirmesini
amaçlamaktadır.


İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ
BÖLÜM 1
TOPLUMSAL SİSTEMİN BİR PARÇASI OLARAK AİLE
1.1. Ailenin Tanımı: Değişen Bir Kavram
1.2. Bir Sistem Olarak Aile
1.3. Aile Yaşam Döngüsü
1.4. Aile Değerlendirmesi: İlişki ve Etkileşim
1.5. Aile Yaşam Döngüsü Evrelerinin Ayrıntılı İncelenmesi
1.6. Yaşam Döngülerinin "Uyumu" ve Çok Kuşaklı Bakış Açısı
1.7. Aile Değerlendirmesinde Sosyal Atom Tekniğinin Uygulanması
1.9. Aile Tipolojileri ve Güncel Çeşitlilik
1.10. Aile İçi Roller ve Rol Esnekliği
BÖLÜM 2
AİLE DANIŞMANLIĞI/TERAPİSİ KURAMLARI VE EKOLLERİ
2.1. Aile Danışmanlığı / Terapisinin Doğuşu ve Gelişimi
2.2. Sağlıklı Aile Kavramı ve Ailenin Sosyokültürel Değişimi
2.3. Aile ve Evlilik Terapisinde Genel Amaçlar
2.4. Psikiyatrik Hastalığın Aileye Etkisi
2.5. Aile Terapisinde Belli Başlı Ekoller
2.6. Aile Terapisinde Kanıta Dayalı Güncel Gelişmeler
2.7. Aile Terapisi Uygulamalarından Örnek Vakalar
2.8. Aile Terapisinin Endikasyon ve Kontrendikasyonları
2.10. Genogram Tekniği: Uygulama İlkeleri
2.11. Aile Terapisi Sürecinin Aşamaları (Ekol-Bağımsız Genel Çerçeve)
2.13. Milan Sistemik Ekolünün Ayrıntılı İncelenmesi
2.14. Aile Terapisinin Öncü İsimleri: Tarihsel Bir Bakış
2.15. Aile Terapisi Alanının Kurumsallaşması
2.16. Nesne İlişkileri Kuramı ve Aile Danışmanlığı
2.17. Boszormenyi-Nagy'nin Bağlamsal Terapisi (Ayrıntılı)
2.18. Ekoller Arası Karşılaştırmalı Özet Tablosu
BÖLÜM 3
EVLİLİK VE AİLE DANIŞMANLIĞININ TARİHÇESİ VE DANIŞMANLIĞI GEREKTİREN NEDENLER
3.1. Evlilik ve Aile Danışmanlığının Tarihsel Gelişimi
3.2. Aile Danışmanlığını Gerektiren Başlıca Nedenler
3.3. Aile Danışması Kuramlarının Sınıflandırılması
3.4. Aile Danışmanlığında İlk Görüşme ve Değerlendirme Süreci
3.5. Aile Danışmanlığını Gerektiren Diğer Güncel Nedenler
3.6. Aile Danışmanlığında Değerlendirme Araçları
BÖLÜM 4
ÇİFT TERAPİSİ YAKLAŞIMLARI
4.1. Gottman Yöntemi
4.2. Imago İlişki Terapisi
4.3. Gottman Yönteminin Yedi İlkesi (Ayrıntılı)
4.4. Imago İlişki Terapisinin Beş Aşaması (Ayrıntılı)
4.5. Çift Terapisinde Ortak Değerlendirme İlkeleri
BÖLÜM 5
AİLE DANIŞMANLIĞI SÜRECİNDE CİNSEL İŞLEV BOZUKLUKLARI VE CİNSEL DANIŞMANLIK/TERAPİ
5.1. Tarihsel Gelişim
5.2. Cinsel İşlev Bozukluklarının Güncel Sınıflandırılması (DSM-5-TR)
5.3. Değerlendirme Süreci
5.4. Cinsel Mitler ve Cinsel Tutumlar
5.5. Kanıta Dayalı Tedavi Yaklaşımları
5.6. Cinsel Sağlık, Üreme Sağlığı ve Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar
5.7. Cinsel Suistimal ve Parafili Bozukluklarına Kısa Bakış
5.8. Cinsel İşlev Bozukluklarının Tek Tek İncelenmesi
5.9. Cinsel Terapide Direnç ve Terapötik Süreç Yönetimi
5.10. Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Konusunda Danışmanlık Yaklaşımı
5.11. Cinsel Öykü Alma Formunun Ayrıntılı Yapısı
5.12. Cinsel Terapide Kültürel ve Dini Faktörlerin Değerlendirilmesi
5.13. Cinsel Terapide Etik İlkeler
5.14. Cinsel Terapi Uygulamasından Örnek Vakalar
5.15. Cinsel Terapide Sonuç Değerlendirmesi
BÖLÜM 6
AİLE İÇİ ŞİDDET VE BOŞANMA SÜRECİ
6.1. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Tanımlanması
6.2. Dünyada ve Türkiye'de Yaygınlık: Güncel Veriler
6.3. Şiddetin Nedenleri ve Dinamiği
6.4. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Bireysel ve Toplumsal Etkileri
6.5. Boşanma Süreci
6.6. Güncel Boşanma İstatistikleri (Türkiye)
6.7. Yapısal Yaklaşımla Aile Değerlendirmesi: Örnek Uygulama
6.8. Şiddete Tanık Olan Çocuklar
6.9. Güvenlik Planlaması
6.10. Şiddet Uygulayan Bireylere Yönelik Müdahale Programları
6.11. Boşanma Sürecinde Çocukların Uyumu
6.12. Arabuluculuk ve Boşanma Sürecinde Alternatif Uyuşmazlık Çözümü
6.14. Örnek Vaka: Şiddet Taramasının Klinik Uygulaması
6.15. Erkek Mağdurlar ve Karşılıklı Şiddet
BÖLÜM 7
EVLİLİK BİRLİĞİNE İLİŞKİN HUKUKİ ÇERÇEVE
7.1. Evlenmenin Genel Koşulları
7.2. Evlilik Birliğinin Hükümleri
7.3. Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma
7.4. Boşanma Sebepleri
7.5. Velayet ve Çocuğun Korunması
7.6. Nafaka Türleri
7.7. Maddi ve Manevi Tazminat
7.8. Mal Rejiminin Tasfiyesi: Genel Hesaplama Mantığı
7.9. Evlilik Sözleşmeleri (Mal Rejimi Sözleşmeleri) Konusunda Danışmanlık
7.10. Velayet Düzenlemelerinin Ayrıntıları
7.11. Uluslararası Evliliklerde ve Yabancılık Unsuru Taşıyan Boşanmalarda Genel Çerçeve
BÖLÜM 8
AİLE DANIŞMANLIĞINDA ETİK İLKELER VE MESLEKİ STANDARTLAR
8.1. Temel Etik İlkeler
8.2. Kültürel Yeterlilik ve Ayrımcılık Karşıtı Uygulama
8.3. Süpervizyon ve Mesleki Gelişim
8.4. Belgeleme ve Kayıt Tutma
BÖLÜM 9
AİLE DANIŞMANLIĞINDA TEMEL GÖRÜŞME VE İLETİŞİM BECERİLERİ
9.1. Temel Danışma Becerileri
9.2. Zor Görüşmelerin Yönetimi
9.3. Çocuklarla ve Ergenlerle Görüşme Teknikleri
9.4. Ev Ödevlerinin Kullanımı
BÖLÜM 10
MADDE BAĞIMLILIĞI VE AİLE
10.1. Bağımlılığın Aile Sistemine Etkisi
10.2. Eş-Bağımlılık (Co-dependency) Kavramı
10.3. Davranışsal Çift Terapisi (Behavioral Couples Therapy – BCT)
10.4. Çocuklar Üzerindeki Etki ve Koruyucu Etkenler
10.5. Aile Psikoeğitimi ve Destek Grupları
BÖLÜM 11
AİLEDE PSİKİYATRİK HASTALIK, PSİKOEĞİTİM VE KRİZ MÜDAHALESİ
11.1. Ciddi Psikiyatrik Hastalığın Aile Üzerindeki Yükü
11.2. Yüksek İfade Edilen Duygu (Expressed Emotion) Kavramı
11.3. Psikoeğitim Temelli Aile Müdahaleleri
11.4. Bakım Veren Tükenmişliği ve Öz Bakım
11.5. Kriz Müdahalesinin Genel İlkeleri
BÖLÜM 12
KAPSAMLI BİR OLGU SUNUMU (İLK GÖRÜŞMEDEN SONLANDIRMAYA)
12.1. Başvuru ve İlk Görüşme
12.2. Değerlendirme Süreci
12.3. Müdahale Planı ve Süreç
12.4. İlerlemenin İzlenmesi
12.5. Sonlandırma
12.6. Bu Olgudan Çıkarılabilecek Genel İlkeler
BÖLÜM 13
EVLİLİK ÖNCESİ DANIŞMANLIK
13.1. Evlilik Öncesi Danışmanlığın Amacı ve Önemi
13.2. Değerlendirilen Temel Alanlar
13.3. Yapılandırılmış Değerlendirme Araçları
13.4. Evlilik Öncesi Danışmanlıkta Sık Ele Alınan Riskli Örüntüler
13.5. Türkiye Bağlamında Evlilik Öncesi Danışmanlık
BÖLÜM 14
YENİDEN EVLİLİK VE KARMA AİLELER
14.1. Karma Ailenin Tanımı ve Yaygınlığı
14.2. Karma Ailelere Özgü Yapısal Zorluklar
14.3. Karma Ailelerde Aile Danışmanlığının Odak Noktaları
14.4. Nafaka, Velayet ve Karma Aile Dinamiklerinin Kesişimi
BÖLÜM 15
ERGENLİK DÖNEMİNDE AİLE DANIŞMANLIĞI
15.1. Ergenlik Döneminin Aile Sistemine Getirdiği Özgün Talepler
15.2. Ergenlerle Çalışırken Terapötik İttifak Kurma
15.3. Ergenlerde Sık Görülen Klinik Başvuru Alanları
15.4. Ebeveynlik Tarzları ve Ergen Gelişimi
15.5. Aile Danışmanlığında Ergen-Ebeveyn Arabuluculuğu
BÖLÜM 16
AİLE TERAPİSİ ARAŞTIRMALARI VE KANITA DAYALI UYGULAMA
16.1. Kanıta Dayalı Uygulama Hareketi
16.2. Aile Terapisi Araştırmalarında Kullanılan Yöntemler
16.3. Aile Terapisinin Genel Etkinliğine İlişkin Bulgular
16.4. "Ortak Etkenler" (Common Factors) Tartışması
16.5. Sonuçların İzlenmesi: Rutin Sonuç Ölçümü
16.6. Türkiye'de Aile Terapisi Araştırmalarının Durumu
BÖLÜM 17
YAS, KAYIP VE AİLE DANIŞMANLIĞI
17.1. Ailede Kaybın Sistemik Etkisi
17.2. Yas Sürecine İlişkin Güncel Kuramsal Yaklaşımlar
17.3. Karmaşık Yas (Prolonged Grief Disorder)
17.4. Çocuklarda Yas
17.5. Aile Danışmanlığında Yas Çalışmasının İlkeleri
17.6. Boşanma ve Diğer Semboller Kayıplar
BÖLÜM 18
TOPLUMSAL CİNSİYET PERSPEKTİFİNDEN AİLE İÇİ ROLLER
18.1. Toplumsal Cinsiyet Kuramının Aile Danışmanlığına Katkısı
18.2. Ev İçi Emeğin Paylaşımı
18.3. Erkeklik Normları ve Duygusal İfade
18.4. Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Aile Danışmanlığı İlkeleri
18.5. Değişen Babalık Rolleri
BÖLÜM 19
KISIRLIK, ÜREME SAĞLIĞI VE EVLAT EDİNME DANIŞMANLIĞI
19.1. Kısırlığın Çift İlişkisine Etkisi
19.2. Yardımla Üreme Tekniklerinde Psikolojik Destek
19.3. Evlat Edinme Sürecinde Aile Danışmanlığı
19.4. Taşıyıcı Annelik ve Diğer Güncel Üreme Seçenekleri
BÖLÜM 20
ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÇOCUĞA SAHİP AİLELER
20.1. Tanı Sürecinin Aile Üzerindeki Etkisi
20.2. Aile Sistemine Etkileri
20.3. Bakım Yükü ve Sosyal Deste