Batılılaşan İstanbul'un Mimarları, 1800–1950

Hasan Kuruyazıcı'nın hazırladığı Batılılaşan İstanbul'un Mimarları, 1800–1950, on dokuzuncu yüzyıldan yirminci yüzyıl ortalarına uzanan dönemde kentin, başta Pera/Beyoğlu olmak üzere pek çok semtinin çehresini Batılı bir görünüme kavuşturan mimarları tek tek kayda geçiren kapsamlı bir biyografik sözlük. Hassa Mimarları Ocağı'nın 1831'de kapatılmasının ardından, bağımsız bir mimarlık okulunun henüz bulunmadığı uzun yıllar boyunca kentin yeni yüzünü büyük ölçüde serbest çalışan Rum, Ermeni, Levanten ve Avrupalı mimarlar biçimlendirdi; ne var ki bu adların çoğu zamanla unutuldu. Kuruyazıcı, yıllar süren sokak taramalarında binaların cephelerine kazınmış mimar adlarını izleyerek ve dönemin ticaret yıllığı Annuaire Oriental'i tarayarak, İstanbul'da etkin olmuş yaklaşık 850 mimarın izini sürüyor. Balyan Ailesi, Fossati kardeşler, Alexandre Vallaury, Raimondo D'Aronco ve Giulio Mongeri gibi tanınmış adların yanında, ilk kez bu çalışmayla gün ışığına çıkan onlarca mimarı da alfabetik maddeler hâlinde, yaptıkları binalarla birlikte tanıtan kitap, kentin çok dilli, çok cemaatli mimari mirasını unutulmaktan kurtarıyor. Yazarın daha önce Ermeni mimarlar üzerine yürüttüğü öncü çalışmayı bütün bir döneme genişleten Batılılaşan İstanbul'un Mimarları, modern İstanbul'un yapılı çevresine imza atan kozmopolit mimarlar kuşağını topluca gözler önüne seriyor.