Bir Söylen Dönüştürme Denemesi: Midas’ın Serçeparmağı

"Bu çalışmayı yapmak için yola çıkmanın aslında uzun bir hikâyesi var. Nereden doğdu bu gereksinim ve neden böyle bir çalışmaya başladık ve çalışma tamamlandığında hangi boşluğu dolduracaktı gibi soruların yanıtları içimizde belirdiğinde kesinkes yazmaya karar verdik. Midas'ın Serçeparmağı romanı bizleri çok uzun soluklu bir yolculuğa davet eden yalın ama bir o kadar da katmanlı; Anadolu'nun kültürel dokusunu derinlikli biçimde yansıtan bir anlatıdır. Erol Büyükmeriç evrensel bakış açısının yanısıra yerel olan değerlerimizin de bizi biz yapan temel şeyler olduğunun ayrımında ve buna çok önem veren bir yazar olduğundan neredeyse tüm yazısal ürünlerinde bu hassasiyetini ince bir dantel gibi eserlerin temelinde işlemiş ve buna çok özen göstermiştir. Dil duyarlığı oldukça yüksek, kültürel birikimi ve imgelem dünyası çok zengin ve bilimselliği temele koyan bir bakış açıyla evrenselliği yakalama çabası içerisindedir. Bunun izini tüm yazınsal ürünlerinde sürmek mümkündür. Bir evren tasarımı ve yazılımı, evrenin bizle iletişim kurma ve konuşma aracı olan mitler her dönemde gereksinimlere ve yeni koşullara göre yaşamaya devam etmekte, değişmekte, değiştirmekte, dönüşmekte ve dönüştürmektedir. Mitler tüm insanlığın ortak kültürel havuzunun son derece özgün ürünleri olmasına karşın çift kutuplu olan ve zıtlıklar üzerine kurulmuş bu dünyada ne yazık ki bazı şeyleri kendine maletmeye hevesli, “öteki” olanı yaratarak, ötekileştirerek kendini ilerde gösterme gibi bir açmaz içinde bulunan bakış açıları da mevcuttur. Oryantalist bakış bunların en önemlisidir. Batı ve Doğu kutuplaşması, birini diğerinden üstün görme ve gösterme, yüzlerce yıldır bunun için geliştirilen kuramlar, onları ispatlama çabası ve sürekli değişen bir eğilim yapısı söz konusudur. Baskın kültürel dünyaya oryantalist bir bakış açısıyla kazandırılmış ve Batılı yazılı kaynaklarda biraz küçümsenerek ve hor görülerek anlatılan Anadolulu Frig Kralı Midas'ı, bir mit/söylen dönüşümü çabası ile hak ettiği yere iade eden, dönemin ve günümüzün değer yargılarını karşılaştırarak ele alan, olanı olduğu gibi nesnel bir tavırla anlatmayı tercih eden Erol Büyükmeriç'in Midas'ın Serçeparmağı romanını bir de bu bakış açısıyla ortaya koymak ana hedeflerimizden birisidir. Bu durum aynı zamanda tüm mitlere farklı açılardan bakabilmeyi de olası kılma çabasıdır. Bize dayatılanı ve verilmek isteneni olduğu gibi kabul etmek yerine sorgulayarak, eleştirerek, farklı yaklaşımlar geliştirerek bu kültür havuzunun ürünlerini tüketmek gereksinimini ortaya koymak, türlü türlü patika yollardan tekrar ana yola çıkmanın mümkün olduğunu göstermek ve bunun önemine dikkat çekmek de diğer hedeflerimizden birisidir. Bunu yaparken uydurma bilgiler ve öznel kişisel yorumlardan uzak durarak, bilimsel bir çalışmada olması gerektiği gibi bilimsel verilerin ışığında, belirli bilimsel araştırma yöntemlerine yaslanarak, eklektik/çoğulcu bir bakış açısıyla verileri işlemeye çalıştık. Mit eleştirisinin ve mit dönüştürümünün ne olduğunun iyi anlaşılabilmesi adına mitin neliğine değinerek, incelememizde kullandığımız arketipsel eleştiri ve mit eleştirisinin ana hatlarını çizerek, bu konuda isim yapmış kuramcıları mit yıkımı ve mit dönüştürümü noktasında ele alarak çalışmamızın bilimsel ayağını ve dayanaklarını ortaya koymaya uğraştık. Kültürel bellek açısından mitlerin önemine Midas mitinden hareketle uygulamalı olarak da yer verdik. Bu yönüyle az da olsa bu alanda oluşan bir boşluğu doldurabilmek ve okuru daha farkındalıklı bir bakışa yönlendirebilmek adına bilimsel temelli çözümlemeler yapmaya gayret ettik. Umarız bu işlevi hakkıyla yerine getirebilmişizdir ve akademide yapılacak yeni araştırmalara da esin kaynağı olabiliriz. Tabi ki yapılan her çalışma tamdır denilemez, illa ki gözden kaçırdığımız, fark ede­mediğimiz noktalar mevcuttur. Yapılan her eleştiri bu çalışmayı zen­ginleştirecektir. Takdiri siz okurlara bırakırken mitlerin günümüz dün­yasında da hâlâ ne kadar aktif bir işlevselliğe sahip olduğunun, tam da hayatımızın ortasında, gelenek göreneklerimizin, alışkanlıklarımızın, kök inançlarımızın ve düşüncelerimizin, kültürümüzün merkezinde yer aldıklarının bilinciyle keyifli okumalar dileriz."