Dinin Doğal Tarihi

David Hume'un "Dinin Doğal Tarihi" (The Natural History of Religion), din olgusunu ilahi bir vahiy veya metafizik bir gerçeklik olarak değil, tamamen insani bir fenomen, bir "doğal süreç" olarak ele alan sarsıcı bir yapıttır. 1757 yılında yayımlanan bu eser, dinler tarihine sosyolojik ve psikolojik bir bakış açısı getirerek Aydınlanma çağının en cesur metinlerinden biri olmuştur. İşte bu eserin kısa ve öz tanıtımı: Hume, dinin kökeninin rasyonel bir düşünce veya evrendeki düzenin gözlemlenmesi olmadığını savunur. Ona göre din, insanın doğa karşısındaki çaresizliğinden, bilinmezliğe duyduğu korku ve geleceğe dair beslediği umuttan doğmuştur. İnsanlar, kontrol edemedikleri doğa olaylarını (fırtınalar, hastalıklar, kıtlıklar) kişiselleştirmiş ve bu olayların arkasında görünmez güçler aramaya başlamışlardır. Hume, insanlığın ilk dininin tektanrıcılık (monoteizm) değil, çoktanrıcılık (politeizm) olduğunu ileri sürer. İlk insanlar, her doğa olayı için ayrı bir "ruh" veya "tanrı" hayal etmişlerdir. Tektanrıcılığa geçiş ise rasyonel bir ilerlemeden ziyade, tanrılardan birini diğerlerinden daha üstün tutma ve ona yaltaklanma dürtüsünün bir sonucudur. Kitap, çoktanrıcılığın daha hoşgörülü olduğunu, çünkü diğer tanrıların varlığına izin verdiğini savunur. Buna karşılık tektanrıcılığın, kendi tanrısını tek hakikat olarak gördüğü için daha bağnaz ve saldırgan olma eğiliminde olduğunu belirtir. Hume, dinin insan ahlakını geliştirmekten ziyade çoğu zaman bir tür "kutsal kölelik" ve ikiyüzlülük yarattığına dikkat çeker. Bu eser, "İnsan neden inanır?" sorusuna teolojik değil, antropolojik bir cevap arayan ilk modern metinlerden biridir. Hume'un şüpheci ve keskin zekası, okuru inanç sistemlerinin arkasındaki insani zaafları ve toplumsal mekanizmaları görmeye davet eder. Dinler tarihine objektif ve eleştirel bir pencereden bakmak isteyen herkes için temel bir kaynaktır. "Bilinmeyene duyulan korku, dinin tohumlarını eken en güçlü etkendir." — David Hume