Edebiyet;Nêrîn û Pêşbîn, Peyvîn û Hevpeyvîn

Di pirtûka xwe ya li ser edebiyatê de, Latîf Epözdemir balê dikişîne ser wê yekê ku edebiyat bingeha ruhê neteweyî û nasnameya gelan e; reng û kesayetiya wê jî rasterast bi zimanê ku pê tê afirandin re girêdayî ye. Epözdemir destnîşan dike ku her çiqas zimanê nivîskarekî her carê eslê wî nîşan nede jî, berhem bi kîjan zimanî be ew dibe mal û xezîneya wî zimanî. Di pêşveçûna civakan de roman avahiya hişmendiya hevpar e, destan bîra dîrokî ye û helbest jî hest û derdên kûr ên miletan tîne ziman. Miletekî ku zimanê wî li ber bayê pişaftin û qedexeyê be, bi giyanî birîndar dimîne; ji ber vê sedemê mayîndebûna hebûna neteweyî bi zindîhiştina edebiyat û ziman ve gengaz e.
Li gorî nirxandinên nivîskar, qedexekirina perwerdehiya medreseyan, asîmîlasyon û siyaseta dewletê li Bakur rê li ber afirandina edebiyata nivîskî girtiye. Ji ber ku derfetên nivîsandina romanê hatin sînorkirin, derd û azarên gel berê xwe dan helbest û bi taybetî jî edebiyata devkî. Di vî warî de keda dengbêjan bûye xezîneyek giring; wan destan, stran û zargotinên kurdî ji kûrahiya tarîxê barkirine û gihandine îro. Di heman demê de parçekirina Kurdistanê û bikaranîna alfabeyên cuda jî têkiliya parçeyan û nivîskarên wan ji hev qut kiriye, lê dîsa jî bîra çandî bi saya kevneşopiya devkî li ser pêyan maye.