Gazzali ve İbn Haldun'da Din-Devlet İlişkisi

Devlet düşüncesi ve din-devlet ilişkileri konusu ilkçağlardan günümüze kadar doğulu ve batılı düşünürlerin en önemli ilgi alanlarından biri olmuştur ve olmaya devam etmektedir. Bu ilginin ve konunun öneminin neticesinde düşünürlerin kendi alanı ve bakış açılarına göre pek çok eser ortaya konmuştur. İnsan ve toplum var oldukça da bu konu güncelliğini koruyacak ve hep üzerinde düşünülmeye ve konuşulmaya devam edilecektir. Elinizdeki eser aynı isimle yüksek lisans çalışması olarak bitirilen tezimizin yeniden gözden geçirilmiş ve okuyucuya sunulmuş halidir. Bu çalışmada, birisi XI. diğeri XIV. yüzyılda yaşamış olan iki önemli düşünür Gazzâlî ve İbn Haldun'da din sosyolojisi açısından din-devlet ilişkisi sorunu karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Gazzâlî ve İbn Haldun insanın toplumsal bir varlık olması, dinin aşkın boyutunu reddetmeme, anarşinin önlenmesi için devletin gerekliliği ve egemenlik konularında aynı noktada buluşmaktadırlar. Bu konularda her iki düşünür ortak noktalarda buluşmalarına rağmen devleti açıklama tarzlarının farklı olması her iki düşünürün meşrûiyet sorunu, hilâfet kurumu, din, toplum ve devlet ilişkileri hakkındaki görüşlerinde etkili olmuş ve birbirinden farklılaşmalarına yol açmıştır.