Genç Marx'tan Kapital'e Sermayenin Diyalektiği

Kendi kuyruğunu yiyen yılan Uroboros, mitolojilerde yenilenmenin, tazelenmeninsimgesidir. Marx'ın Kapital'indeki sermayenin analojisi olarakUmut Soytaş'ın seçtiği ve yorumladığı yılan ise yenilenmek üzere değil doğrudanbeslenmek üzere yemektedir kendi kuyruğunu. Sermaye rekabet etmekzorundadır ve bunun için emek üretkenliğini artıran teknik yöntemlerebaşvurur. Göreli artık değeri artırmaya dönük bu eğilim onun değer temeliniaşındırmaktadır, zira değerin tek üreticisi insanın emek gücüdür. İnsanlarsöz konusu olduğunda günlük çalışma süresi olarak 24 saat sınırına gelipdayanan sermaye, mutlak artık değeri bu şekilde çoğaltamayınca nüfusu artıracaktırama gezegenin barındırabileceği insanların da bir sınırı vardır. Doyurulmazaçlığını doyurmak için tüm bu yöntemlerin hepsini birden uygular.Ne var ki, Bertolt Brecht'in şiirinde söylendiği gibi, "bunların hiçbiri onlarıkurtaramaz." Yemeye devam etmek zorundadır, edecektir de ama yediği şeykendi kuyruğu olduğu için eninde sonunda tükenecektir. Bu kitap, bu tükenişinfelsefi ve siyasi iktisadi terimlerini bir ve aynı şey olarak inceliyor.
Buharlı makineden bu yana belki de en çok sayıda işçiyi işsiz bırakacak tekniklerolan robotlaşma ve Yapay Zekâ'nın en önemli ekonomik gündemi oluşturduğubu günlerde elimizin en çok uzanacağı kitap Kapital. Soytaş'ın kitabınında bize gösterdiği gibi, işçi sayısını azaltarak göreli artık değeri artırmayayönelen tüm yöntemler, eninde sonunda Marx'ın "kehanetini" doğrulayarakküresel sermaye sisteminin sonunu yaklaştıran gelişmelerden ibaret. Sosyalizmindışındaki diğer seçenek artık "barbarlık" bile değil, mutlak bir yok oluş.
Barış Yıldırım