Halep Eyyûbîleri 1183-1260;Siyasî Hayat ve Devlet Teşkilatı

Eyyûbîlerin kurucusu olmasına karşın Salâhaddîn'in soyu onun 1193'teki vefatının ardından bu devletin idaresinde ikincil konuma düşmüştür. Hatta oğullarının birbirine düşmesi sonrasında yönetim el-Melik el-Âdil ve oğullarının eline geçmiştir. Bütün bu hengamede Salâhaddîn'in oğullarından el-Melik ez-Zâhir'in başında olduğu Haleb kolu kendisine bir yer edinmeyi başarabilmiştir. Şehrin yer aldığı coğrafyada Anadolu, Cezire ve Şam arasındaki stratejik konumu çerçevesinde takip edilen siyaset onları bölgesel dengelerin kilit noktası hâline getirmiştir. Bununla birlikte güçlü aile ilişkileri ve komşu devletlerle kurulan akrabalıklar Haleb Eyyûbîlerinin varlıklarını uzun süre devam ettirmesini sağlamıştır. Buradaki bir diğer önemli husus ise Dayfe Hatun ve aile içinde ortaya koyduğu siyasi ağırlığıdır. Böylece Haleb Eyyûbîleri kendilerini 1260 senesindeki Moğol hâkimiyetine kadar ayakta tutmayı başarmışlardır, hatta Eyyûbîlerin, Şam ve Mısır'daki ana gövdesinde tarih sahnesinden çekilen son yapı olmuşlardır. Bu ise “Eyyûbîlerin bir Salâhaddîn ile kurulup bir Salâhaddîn ile yıkıldıkları” ifadesinin dile getirilmesine vesile olmuştur. Okuyucular bu kitapta Haleb Eyyûbîleri Devleti'nin bilhassa diğer Eyyûbî meliklikleri ile Türkiye Selçukluları ve Haçlılar olmak üzere komşularıyla ilişkilerini, bölge siyasetindeki önemli konumunu, ortaya koyduğu idari sistemi, dönemindeki sosyokültürel gelişmeleri görüp anlamak imkânını bulacaklardır. -Prof. Dr. Aydın Usta