Hayru'l-Kelâm Mevlânâ Vasiyetlerine Şerh

İslâm düşünce ve irfan geleneğinde vasiyetler, ahlâkî öğütlerin bir araya getirildiği
metinlerdir. Bunun yanında âlim, arif, hakîm insanların tecrübe birikimlerini, bir ekol
veya mektebin dünya tasavvurunu ve insan anlayışını gelecek nesillere aktaran özlü
rehberlerdir. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'ye nispet edilen vasiyetler de kulluk bilinci,
nefis terbiyesi, ihlâs ve insanın kemale yönelişi gibi temel tasavvufî meseleleri kısa
fakat derin ifadelerle dile getiren müstesna metinler arasında yer alır.
Mevlevî geleneğinin son dönem temsilcilerinden Veled Çelebi İzbudak'ın kaleme
aldığı Hayru'l-Kelâm, Hazreti Mevlânâ'nın bu vasiyetlerini sistematik biçimde ele alan
ilk şerh çalışmasıdır. On üç madde hâlinde tertip edilen vasiyetler; Kur'ân-ı Kerîm
âyetleri, hadîs-i şerîfler, İslâm âlimlerinin görüşleri ve sûfîlerin hikmetli sözleri
ışığında açıklanarak okuyucuya kapsamlı bir irşat ve ahlâk rehberi sunulmaktadır.
Eser, tasavvufî düşünce ile şer'î kaynaklar arasındaki güçlü irtibatı görünür kılması
bakımından da dikkat çekmektedir.
Hayru'l-Kelâm, bir şerh metni olması bakımından sadece Mevlânâ'nın vasiyetlerini
açıklanmaktan ibaret kalmamıştır. Tasavvufî düşüncenin amelî meselelerini Kur'ân ve
sünnet ekseninde ele alan, klasik irfan mirasının geç dönem Osmanlı dünyasında nasıl
yorumlandığını gösteren kıymetli bir metin halini almıştır. Veled Çelebi'nin kaleminde
vasiyetler; insanın nefsiyle mücadelesinden kulluk şuuruna, ihlâstan ahlâkî olgunluğa
ve hakikate yönelişe uzanan bütüncül bir irşat çerçevesi içerisinde yeniden anlam
kazanır. Bu yönüyle eser, Mevlânâ'nın düşünce dünyasını anlamaya olduğu kadar,
Mevlevî geleneğin ahlâk ve irfan anlayışının izini sürmeye de imkân vermektedir.
Hayru'l-Kelâm, Mevlânâ'nın irfan dünyasına, Mevlevî geleneğin ahlâkî ve manevî
mirasına ve geç dönem Osmanlı tasavvuf düşüncesine ilgi duyan okuyucular için hem
klasik bir metinle hem de asırlardır canlılığını koruyan bir irşat geleneğiyle buluşma
imkânı sunuyor.