İki Işık Bir Aşk… Aşkın Yörüngesi Çorlulu Zarîfî ve Mihr ü Mâh Mesnevisi

Çalışma konumuz olan Mihr ü Mâh adlı eser, kaynaklarda ismi pek fazla geçmeyen Çorlulu Zarîfî tarafından 16. yüzyılın son çeyreğinde kaleme alınmış aşk konulu bir mesnevidir. Zarîfî'nin ilk eseri olan Mihr ü Mâh tahkiyeli anlatım şeklinde tamamen manzum olarak yazılmıştır. Klasik bir mesnevinin yapısına uygun olarak tanzim edilen eserin içerisinde; kasideler, gazeller ve kıt'alar da yer almaktadır. İçerik ve başlık beyitlerle toplam 1217 beyitten oluşan eserin beş nüshası mevcuttur. Bunlardan üçü yurt dışı, ikisi ise yurt içinde çeşitli kütüphanelerde kayıtlıdır. Yurt dışı nüshalarının ilki Almanya Milli Kütüphanesi Türkçe Yazmaları bölümünde Ms.or.oct.2390 numarası ile kayıtlı ve 32 varaktan oluşmaktadır. İkincisi Hollanda'nın Leiden Üniversitesi Kütüphanesi Kataloğunda Cod. Or. 1286 numarası ile kayıtlı ve 33 varaktan müretteptir. Üçüncüsü ise Biblioteca Apostolica Vaticana'nın Rossi Kataloğu'nda Vat. Turco 262/1 numarasıyla kayıtlı ve 36 varaktan teşekkül etmektedir. Yurt içinde bulunan iki nüshadan ilki Atatürk Üniversitesi Seyfeddin Özege Kütüphanesi Agâh Sırrı Levend Yazmalarında ASL 147 numarayla kayıtlı ve 48 varaktan oluşmaktadır. Yurt içindeki diğer nüsha ise İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi yazma eserler T 673/2 numarasıyla kayıtlı ve 33 varak olarak düzenlenmiştir. Beş nüshanın karşılaştırılmasıyla sağlam bir metnin oluşturulduğu bu çalışma; giriş, inceleme, tenkitli metin, dizin/özel adlar dizini ve sonuç bölümünlerinden oluşmaktadır. “Giriş” bölümünde müellifin hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgiler yer almaktadır. Ayrıca metnin kuruluşunda izlenen yol ile metnin imla ve dil özellikleri, ikili yazımlar ve eklerin yazımı da bu bölümde bulunmaktadır. “İnceleme” bölümünde eserin ses bilgisi, şekil bilgisi, cümle bilgisi, atasözü/deyimler ve arkaik unsurlar bütün özellikleri ve örnekleriyle değerlendirilmiştir. “Tenkitli metin” Times Turkish Transcription yazı fontu kullanılarak beş nüshanın karşılaştırılması ile oluşturulmuştur. Metin kısmında okuyucunun takibini kolaylaştırmak maksadıyla bütün nüshaların kısaltma isimleriyle varak ve beyit numaraları bolt olarak verilmiştir. Ayrıca her bölümün başlığı ve vezni de burada belirtilmiştir. Ana metin oluşturulurken nüshalar arası farklılıklar dipnot kısmında beyit ve satır numarası ile verilmiş, metindeki bütün başlıklar da dipnotta nüshaların kısaltma adları ve varak numaraları ile gösterilmiştir. “Dizin” bölümü TürkSözDiz dizinleme yazılımıyla oluşturulmuştur. Burada metnin bütün söz varlığını içeren “Gramatikal Dizin” ve “Özel Adlar Dizini” yer almaktadır. Dizinde yer alan Türkçe kelimelerin kökeni belirtilmezken alıntı kelimelerin kökeni gösterilmiştir. Gramatikal Dizin bölümünde yer alan sözcüklerin anlamları metindeki kullanımlarıyla bağlantılı olarak verilmiştir. Birden fazla şekilleriyle kullanılan sözcüklerin orijinal yazımları verilmiş diğerleri “bk.” göndermesiyle ifade edilmiştir.Ayrıca dizin kısmında her sözcüğün kullanım sıklığını bildiren sayı parantez içerisinde sözcüğün alt kısmında bold olarak gösterilmiştir. “Sonuç” kısmında yapılan incelemenin neticesinde elde edilen bilgi ve bulgular toplu bir şekilde değerlendirilmiştir. “Kaynakça” kısmında ise çalışma boyunca kullanılan bütün kaynaklar ve genel ağ adresleri alfabetik olarak verilmiştir. Ayrıca şunu da belirtelim ki farklı yazı stilleriyle oluşturulmuş beş nüshadan yola çıkarak ana metin ortaya çıkartırken şüphesiz okuma yanlışları ya da gözden kaçan bazı unsurlar olacaktır. Ancak bunlar çalışmanın niteliğini ve metnin bütünselliğini bozacak derecede değildir.