İlerlemeye Karşı

İlerleme fikri modern dünyanın en güçlü anlatılarından biridir. Bilimsel gelişme, ekonomik büyüme ve siyasal özgürleşme çoğu zaman tek bir doğrultuda ilerleyen bir tarih düşüncesi içinde birleştirilir. Bu anlatı, geçmişe bakarken geride bırakılan kayıpları görünmez kılan bir perspektif de üretir. Žižek bu görünmezliği çarpıcı bir metaforla somutlaştırır: Christopher Nolan'ın The Prestige filminde bir sihirbaz sahneye çıkıp küçük bir kuşu yok eder, ardından avucundan canlı bir kuş çıkarır. Gösterinin sahne arkasında ise çöpe atılmış ölü kuşlar vardır: Her seferinde kurban edilenlerin üstü örtülerek işleyen bir numara söz konusudur. İlerlemeye Karşı, Aydınlanma düşüncesinden Marx'a, liberal modernleşme teorilerinden güncel teknolojik iyimserliğe kadar uzanan geniş bir alanda bu büyük anlatının hangi varsayımlar üzerine kurulduğunu inceleyen bir sorgulama. Küresel eşitsizlikler, ekolojik kriz ve “post-siyasal” uzlaşma söylemi, ilerleme düşüncesinin sınırlarını görünür kılan semptomlar olarak okunuyor. Böylece ilerleme, artık güvenilir bir yön duygusu değil, sürekli yeniden tanımlanması gereken bir problem haline geliyor.