Osmanlı Devlet Ricali (1800'lü Yıllar);[On Üçüncü Asr-ı Hicrî'de Osmanlı Ricali]

Osmanlı Devlet Ricali (1800'lü Yıllar), hem hatırat hem tarih hem de kısmen bir biyografi
metni olan ve On Üçüncü Asr-ı Hicrî'de Osmanlı Ricali başlığıyla tefrika edilen bu eserin
müellifleri, bu metni kaleme almaktan maksatlarını şöyle ifade ediyorlar: "Eserimizi hazırlayıp
yazmaktan maksadımız, Sultan Abdülmecid Han'ın cülûsundan itibaren Devlet-i Aliyye'de
tanınmış zevatın -kısmen duyarak fakat mevsukan kısmen de şahsan ve hâlen muttali
olduğumuz- umumî ve hususî hâllerini kaydedip anlatmaktan ibaret olup bunda ne çok lâf
yuvarlayarak malumatfüruşluk etmek, ne de uzun muhakemeler ile hüner göstermek fikri
katiyen yoktur. Hakikî arzumuz, birimizin uzun seneler içerisinde görmüş ve diğerimizin de
görenlerden sıhhatli bir şekilde işitmiş olduğumuz ve büyük bir ihtimalle de pek çok kimselerin
ne görmüş ne de işitmiş olduğuna kanaatimiz bulunmuş olan ahvâl ve vekâyii -gizli kalmış
taraflarıyla beraber- âcizane açıklayarak muâsırlarımız ile gelecek nesillere bir yâdigâr takdim
eylemektir."
1830'lu yıllardan 1880'li yılların ortalarına kadar uzanmakla beraber hem devletin işleyişi
hem de devlet ricalinin umumî ve hususî hayatlarına kadar birçok detayı barındıran bu eserde,
II. Mahmud'dan II. Abdülhamid'e Osmanlı Sultanları; Mehmed Emin Rauf Paşa'dan Mehmed
Kadri Paşa'ya Sadrazamlar; Damat Paşalar; Şeyhülislâmlar; Hariciye, Dâhiliye ve birçok
Nâzırlar; Kavalalı Mehmed Ali Paşa'dan Hıdîv İsmail Paşa'ya Mısır Valileri; Sefirler; kudema-yı
rical ve daha birçok zâttan bahsedilmektedir.