Osmanlı Devleti'nde Bürokrasi

Osmanlı Devleti'nin klasik döneminde devlet yönetiminin kendine has özellikleri vardır.
Yönetim yapısı monarşi olmakla birlikte kanun bilincinin yerleştiği, adaletin esas alındığı
bir gerçektir. "Osmanlı Tarzı" diyebileceğimiz bürokratik yapılanma, Fatih dönemine kadar
geleneksel usuller içerisinde gelişmişken, bu dönemden itibaren kanunnamelerle daha
sistematik hale gelmiştir. Devşirme ve bir nevi lonca sistemiyle bürokraside liyakat esas
alınmış, Fatih Kanunnamesi ile üst bürokrasinin kariyer çizgileri belirlenmiştir. Devlet
yönetiminin merkezileşmesine paralel olarak yazışmaları yürüten "kalemiye sınıfı" da
gelişmiştir.
İç ve dış sebeplere bağlı olarak Osmanlı Devleti'nin gerileme sürecine girmesiyle II.
Mahmud döneminden itibaren köklü idarî reformlara girişilmiş, bürokraside, özellikle
Tanzimat sonrası Batı tarzı düzenlemeler yapılmıştır. Fakat bu düzenlemeler ekonomik
şartlara bakılmadan, milletin gelenekleri ve eğitim altyapısı düşünülmeden yapıldığından
başarılı olamamıştır. Bu nedenle bürokratik yapı, Batıdakilerin kötü bir kopyası seviyesine
düştüğünden, istenen sonucun alınması bir yana, bir uyuşmazlık derecesine düşülmüştür.
Bu böyle de olsa bugünkü idarî yapılanmanın köklerinin Tanzimat öncesi ve sonrası
reformlarda aranması gerektiği gerçeği açıktır.