Semerkand: Kutsal Mekanlar - Gerçek ve Efsane

Semerkand şehrinin tarihi hakkında 20. yüzyıla kadar birçok tarihî eser yazılmıştır. Ancak bunlardan sadece "Samariya" ve "Kandiya" adlı eserler günümüze ulaşabilmiştir. "Kandiya" adlı eserin, 12. yüzyılda yaşamış bir yazar tarafından kaleme alındığı tahmin edilse de, eserin yazarı hâlâ bilinmemektedir. "Samariya" adlı eserin yazarı ise 18. yüzyılda yaşamış tarihçi Ebu Tahir Hoca Semerkandı'dır. Semerkand, tarihi, eşsiz doğası, camileri, medreseleri, tarihi mağaraları ve ziyaretgahları ile uzun yıllardır dünyada ün kazanmıştır. Samariya adlı eserde de bu konular ele alınmaktadır. Tarihçinin yazdığına göre, “Semerkand'da altı ünlü mağara bulunmaktadır. Birinci mağara, Afrasiyab Kalesi'nin dışında, Hoca Sangsaron Türbesi'nin karşısında yer almakta olup, içinde birçok hücre vardır. Anlattıklarını duyan Emir Timur, Kusam bin Abbas'ın mezarının üzerine büyük bir türbe yaptırmış. Ancak cennetin kapılarından birinin Semerkand'da olduğunu açığa vuran Hıdra'nın soyundan gelenler gerçekten kör olarak doğmuşlardı. Bu rivayeti, Urgut bölgesinin Gos köyünde yaşayan şair Toşkanbay Nasir anlatmıştı.