Sibirya Şaman Davullarının Kozmolojisi

Lensk'in donmuş kıyılarından Altay'ın karlı eteklerine, Buryatya'nın bozkırlarından Çukçi yarımadasının uzak köylerine otuz yedi mevsim boyunca müellif, davulların gece yarısında konuştuğu çadırlarda oturdu, ateşin etrafında dans eden şamanları izledi, isimleri asla açığa vurulmayan yardımcı ruhların adlarını saygıyla işitti. Bu kitap, kaybolmakta olan bir manevî dünyanın titiz bir tasviridir: Hastayı tedavi eden kamlamanın yedi safhası, davulun arka yüzüne kazınan üç âlemin haritası, ölünün öbür dünyaya selâmetle uğurlanışı, ayı bayramının asırlık merasimi, ve şamanın iç tecrübesinde yaşananlar... Ne küçümseyici bir ilkellik yargısı. Bilim adamının soğukkanlı dürüstlüğü ile bizzat yaşanmış sahanın samimi şahitliği bir araya gelmiş; on bir bölüm boyunca Sibirya'nın dokuz kavminin ritüel hayatı, kıyaslamalı bir nazarla okuyucuya sunulmuştur. Lakin müellifin son nasihati de hatırda tutulmalıdır: Bu eser bir el kitabı değil, bir tasvir kitabıdır. «Bilgiyi al, sözü al; lakin yola tek başına çıkma. Yol uzundur, yardımcı ruhların olmadan kaybolursun.»