Türkiye'de Vergi İdaresinin Dijitalleşmesi ve E-Mali Uygulamalar

Konu Başlıkları:

Vergi İdaresi ve Dijitalleşmenin Teorik ve Kuramsal Temelleri
Türkiye'de Vergi İdaresinin Dijital Altyapısı ve Otomasyon Süreci
Türkiye'de E–Mali Uygulamalar
Dijital Vergi Denetimi, Algoritmalar ve Yapay Zekâ
Dijital Vergilemenin Hukuki Boyutu

İİBF ve Hukuk Fakültesinde okuyan öğrencilerin karmaşık dijital vergi mevzuatını zorlanmadan anlamasını ve kavramasını sağlayacak bu eser, sade anlatımıyla öne çıkıyor. Kitap, öğrenciler için ideal bir kaynak olmasının yanı sıra; akademisyenler, mali müşavirler ve vergi uzmanları için de güncel bir başvuru rehberi niteliği taşıyor.

Bu kitap, Türkiye'deki vergi sisteminin dijital dünyayla nasıl birleştiğini ve bu dönüşümün hukuki boyutlarını herkesin rahatça anlayabileceği bir dille anlatıyor. Kitapta, dijital devlet anlayışı ve e-maliye sisteminin temelleri temel düzeyde ve akıcı bir dille açıklanıyor.

Türkiye'deki vergi idaresinin teknolojik altyapısı ve VEDOP projelerinin incelendiği çalışmada; günlük hayatta sıkça karşılaşılan e-beyanname, e-fatura, e-defter, e-tebligat ve e-haciz gibi dijital uygulamalar tek tek ele alınıyor. Ayrıca KURGAN, KAŞİF ve MEVA gibi sistemlerle vergi denetiminde yapay zekâ ve algoritmaların nasıl kullanıldığı aktarılıyor. Son bölümlerde ise bu dijitalleşmenin anayasal haklarımız, mükellef hakları, KVKK ve siber güvenlik üzerindeki etkileri hem teorik hem de pratik yönleriyle analiz ediliyor.

(Tanıtım Bülteninden)

İçindekiler

Önsöz ...5
Tablolar Listesi ...13
Şekiller Listesi ...13
Birinci Bölüm...
VERGİ İDARESİ VE DİJİTALLEŞMENİN...
TEORİK VE KURAMSAL TEMELLERİ...
I. VERGİ İDARESİ KAVRAMI VE VERGİ YÖNETİMİNİN TEMEL İLKELERİ ...15
A. Vergi İdaresi Kavramı ...16
B. Vergi İdaresinin Organizasyon Yapısı ve Görev Alanları ...17
C. Vergi İdaresinde Etkinlik, Verimlilik ve Şeffaflık İlkeleri ...18
D. Vergi İdaresinin Mükellef Uyumu ve Vergi Kültürü Üzerindeki Rolü ...23
E. Vergi İdaresinde Dijitalleşmenin Kavramsal Çerçevesi ...24
1. Vergi İdaresinde Dijitalleşmenin Aşamaları ve Evrimi ...25
2. Dijital Vergi İdaresi Kavramı ve Temel Unsurları ...25
3. Dijitalleşmenin Vergi İdaresi Performansına Etkileri ...26
4. Dijital Vergi İdaresinde Kurumsal ve Hukuki Boyut ...27
II. KAMU YÖNETİMİNDE DİJİTALLEŞME VE E–DEVLET PARADİGMASI ...27
A. Dijital Devlet ve E–Devlet Kavramlarının Kuramsal Temelleri ...29
B. Kamu Yönetiminde Dijitalleşmenin Evrimi ...31
C. Dijital Devlet Paradigması ve Yönetişim Modeli ...33
D. Kamu Mali Yönetiminde Dijitalleşme ve E–Maliye Yaklaşımı ...33
III. VERGİ İDARESİNDE DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN EKONOMİK VE HUKUKİ GEREKÇELERİ ...34
A. Dijitalleşmenin Vergi Gelirleri ve Vergi Uyumuna Etkileri ...37
B. Kayıt Dışı Ekonomi ile Mücadelede Dijital Araçlar ...38
C. Dijitalleşme ve İdarenin Takdir Yetkisi ...40
D. Dijital Vergi Yönetiminin Mükellef Hakları Boyutu ...40
1. Mükellef Hakkı Kavramı ve Kuramsal Çerçevesi ...43
2. Dijitalleşmenin Mükellef Haklarına Etkileri ...45
3. Dijital Vergilemede Hukuki Güvence ve Hak Arama Yolları ...46
4. Algoritmik Vergileme ve Açıklanabilirlik İlkesi ...50
a. Algoritmik Karar Alma ve Hukuk Devleti İlkesi ...51
b. Açıklanabilirlik ve Belirlilik İlkesi Açısından Mükellef Hakları ...54
c. Algoritmik Vergilemede Etik ve Yönetişim Sorunları ...57
IV. TÜRKİYE'DE VERGİ İDARESİNİN KURUMSAL YAPISI VE DİJİTAL REFORM PARADİGMASI ...58
A. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) Kuruluşu ve Kurumsal Dönüşümü ...66
B. Vergi Denetim Kurulu'nun Yapısı ve Dijital Denetim Kapasitesi ...67
C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Dijital Mali Yönetim Stratejileri ...71
D. Ulusal Dijital Devlet Strateji Belgeleri ve Vergi İdaresine Yansımaları ...74
İkinci Bölüm...
TÜRKİYE'DE VERGİ İDARESİNİN DİJİTAL ALTYAPISI VE OTOMASYON SÜRECİ...
I. VEDOP VE VERGİ OTOMASYON PROJELERİ ...75
A. VEDOP Projesinin Ortaya Çıkışı ve Tarihsel Arka Planı ...77
B. VEDOP I Projesi: Vergi Dairesinin İlk Dijital Dönüşüm Hamlesi ...80
C. VEDOP–II Projesi: Entegrasyon ve Mükellef Odaklı Dijitalleşme Süreci ...83
D. VEDOP–III Projesi: Veri Temelli Vergi Yönetimi ve Dijital Yönetişim Paradigması ...87
E. VEDOP'un Vergi İdaresinin Performansına Etkileri ...91
II. VERGİ BİLGİ SİSTEMLERİ, BÜYÜK VERİ VE KURUMSAL VERİ YÖNETİMİ ...92
A. Vergi Bilgi Sistemlerinin Kavramsal Çerçevesi ...94
B. Büyük Veri (Big Data) ve Vergi İdaresi ...95
C. Kurumsal Veri Yönetimi ve Veri Yönetişimi (Data Governance) ...96
D. Vergi Analitiği ve Karar Destek Sistemleri ...97
Üçüncü Bölüm...
TÜRKİYE'DE E–MALİ UYGULAMALAR...
I. TÜRKİYE'DE E–MALİ UYGULAMALARIN GENEL ÇERÇEVESİ ...99
A. E–Beyanname Uygulaması ...102
1. E–Beyanname Sisteminin Ortaya Çıkışı ve Hukuki Altyapısı ...104
2. E–Beyanname Sisteminin Vergi Uyumuna Etkileri ...105
3. E–Beyanname Uygulamasının İdari ve Ekonomik Etkileri ...106
B. E–Fatura Uygulaması ...107
C. E–Arşiv Uygulaması ...108
D. E–Defter Uygulaması ...109
E. E–Tebligat Uygulaması ...111
F. E–Tahsilat Uygulaması ...113
G. E–Denetim Uygulamaları ve E–Yoklama Uygulaması ...116
1. Elektronik Vergi Denetimi ve Dijital Denetim Modelleri ...119
2. Elektronik Denetimin Hukuki Boyutu ve Mükellef Hakları ...119
H. E–Haciz Uygulaması ...120
Dördüncü Bölüm...
DİJİTAL VERGİ DENETİMİ, ALGORİTMALAR VE YAPAY ZEKÂ...
I. ALGORİTMİK RİSK ANALİZİ VE BÜYÜK VERİ TABANLI VERGİ DENETİMİ ...125
A. Kavramsal Çerçeve: Risk Analizinden Algoritmik Denetime ...127
B. Risk Analizi Mimarisinin Bileşenleri ve Türkiye'de Risk Analizi Mekanizmaları ...128
1. KURGAN: Kuruluş Gözetimli Analiz ...129
2. KAŞİF Sistemi ...130
3. MEVA: Mekânsal Veri Analiz Sistemi ...131
C. Hukuki Sınırlar: Kanunilik, Belirlilik, Ölçülülük, Gerekçe ve Yargısal Denetim ...134
D. Yönetişim Tasarımı: İnsan Denetimi, Model Denetimi ve Kurumsal Sorumluluk ...135
E. Kurumsal Sorumluluk ve Dijital Vergi Yönetişiminin Normatif Çerçevesi ...139
Beşinci Bölüm...
DİJİTAL VERGİLEMENİN HUKUKİ BOYUTU...
I. DİJİTAL VERGİ İDARESİNDE ANAYASAL VERGİLEME İLKELERİ ...141
A. Vergilerin Kanuniliği ve Dijital Vergi İdaresi ...143
B. Hukuki Güvenlik İlkesi ve Dijital Vergi İdaresi ...144
C. Ölçülülük İlkesi ve Dijital Vergi İdaresi ...145
D. Eşitlik İlkesi ve Dijital Vergi İdaresi ...148
E. Dijital Vergilemede Adil Yargılanma Hakkı ...152
II. KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI, VERGİ MAHREMİYETİ VE SİBER GÜVENLİK ...153
A. Vergi Verileri ve KVKK/GDPR Karşılaştırması ...155
B. Vergi İdaresinde Veri Güvenliği ve Siber Riskler ...156
C. Vergi Mahremiyeti ve Veri Paylaşımı ...157
D. Dijital Vergilemede Etik ve Hukuki Sorumluluk ...157
Sonuç ...159
Kaynakça ...163
Kavram Dizini ...167