Dijital Çağın İlahiyatçıları

Bu çalışma, dijitalleşmenin dinî bilgi üretimi, dolaşımı ve tüketimi üzerindeki etkilerini ilahiyat öğrencilerinin sosyal medya kullanımı ve eleştirel düşünme eğilimleri çerçevesinde incelemektedir. Araştırmanın kuramsal bölümünde eleştirel düşünmenin tarihsel ve kavramsal gelişimi; Sokrates, Platon ve Aristoteles'ten Dewey, Ennis, Facione, Paul ve Elder ile Halpern'e uzanan bir çizgide ele alınmakta; ayrıca İslam düşünce geleneğindeki akıl yürütme, delil, istidlâl, kıyas, içtihat ve bilgi doğrulama pratikleriyle karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmektedir. Ampirik bölüm, nicel araştırma yaklaşımına dayalı ilişkisel tarama modelinde ve kesitsel-betimsel desende yürütülmüştür. Türkiye'de farklı ilahiyat fakültelerinde öğrenim gören 480 lisans öğrencisinden çevrim içi anket yoluyla veri toplanmış; eleştirel düşünme eğilimlerinin ölçümünde Marmara Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği kullanılmıştır. Veriler betimleyici istatistikler, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyonu ve çoklu doğrusal regresyon ile analiz edilmiştir. Bulgular, öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimlerinin genel olarak yüksek düzeyde olduğunu; sosyal medyayı özellikle bilgi edinme, haber takibi, iletişim, eğitim ve mesleki gelişim amacıyla kullandıklarını göstermektedir. Eleştirel düşünme düzeyi yükseldikçe bilgi edinme, eğitim ve dinî-ahlaki içerik takibi amaçlı kullanımın arttığı; paylaşım kararlarında doğruluk, mahremiyet ve toplumsal-ahlaki uygunluğa verilen önemin güçlendiği görülmüştür. Cinsiyet değişkeninde kadın öğrenciler lehine anlamlı farklılıklar saptanırken, sınıf düzeyinin toplam eleştirel düşünme puanında belirleyici olmadığı belirlenmiştir. Araştırma ayrıca öğrencilerin pasif veya yarı pasif bir profil sergilediğini; Instagram ve WhatsApp kullanımının öne çıktığını, popülerlik ve etkileşim arayışının ise paylaşım kararlarında görece düşük önceliğe sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma, ilahiyat eğitiminin eleştirel düşünme, medya okuryazarlığı, dijital etik ve güvenilir dinî bilgi üretimiyle bütünleşmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.