Hukuk Yargılamasında Delillerin Toplanmasına Üçüncü Kişilerin Katkıda Bulunma Yükümlülüğü ve Kaçınma Hakkı

Hukuk yargılamasında delillerin toplanmasında taraflar ve hakimin yanında, yargılamanın tarafı olmayan üçüncü kişiler de önemli bir rol üstlenmektedir. Üçüncü kişiler; tanık olarak beyanda bulunmak, belge ibraz etmek veya malvarlığı üzerinde keşif incelemesine katlanmak gibi çeşitli yükümlülükleri yerine getirerek, ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasını ispatlamasına ve uyuşmazlığın aydınlatılmasına katkıda bulunurlar. Üçüncü kişilerin delilerin toplanmasına katkıda bulunma yükümlülüğü bulunmakla birlikte, bu kişilerin korunmaya değer menfaatlerinin de dikkate alınması gerekir. Nitekim kanun koyucu, belirli hallerde üçüncü kişilere bu yükümlülüklerden kaçınma hakkı tanımıştır. Bunun yanında, söz konusu yükümlülüklerin üçüncü kişilerin temel hak ve özgürlüklerine müdahale teşkil ettiği hallerde, üçüncü kişiler yükümlülüğe ilişkin karara itiraz edebilirler. Bu çalışmada, üçüncü kişilerin delillerin toplanmasına katkıda bulunma yükümlülüğünün amacı, türleri, kapsamı ve sonuçları ile kaçınma hakkının ve diğer itiraz nedenlerinin şartları, ileri sürülmesi ve sonuçları incelenmektedir. Ayrıca yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde üçüncü kişi hakkında uygulanabilecek yaptırımlar, bunların amacı ve hukuki niteliği ele alınmaktadır.