İddianamenin İadesi;5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanununda

Yaklaşık 20 sene önce ceza hukuku mevzuatındaki temel kanunların ilga edilmesi ve sistemin işleyişinde yapısal yeniliklere gidilmesi sonucu, 1412 sayılı Ceza Muhakemesi Usulü Kanunu yürürlükten kaldırılarak yerine 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu getirilmiştir. 5271 sayılı CMK ile birçok yeni kurum hukuk literatürüne dahil olmuştur. Bunlardan biri de çalışmamızın konusu olan CMK'nın 174. maddesinde yer alan “İddianamenin İadesi” kurumudur. CMK ile hayatımıza giren iddianamenin iadesi, yürürlük tarihinden beri uygulamada tartışma yaratması ve çokça uyuşmazlığa sebep olması nedeni ile tarafımızca incelenmek istenmiş ve bu çalışmanın konusu olarak seçilmiştir. 1412 sayılı CMUK döneminde sıkça görüldüğü üzere, kolluk tarafından hazırlanan fezlekelerin iddianame adı altında, yalnızca suçun ve cezalandırılması talep edilen kanun maddelerinin gösterildiği “matbu” evrakların mahkemelere sunulması ile kamu davaları açılmaktaydı. Fakat bu durumda, iddianamelerin elverişliliği ve kişinin “sanık” sıfatına büründürülmesi için yeterli olup olmadığı konusu ile kamu davası açılması için yeterince şüphe olup olmadığı hususları tartışılamıyordu. Tüm tartışmalar ve delillerin toplanması, yargılama aşamasında mahkemelerce yapılmaktaydı. Bu da yargılamaların senelerce sürmesine ve eksik ya da hatalı iddianameler ile kamu davalarının açılması yüzünden yüksek oranda beraat kararları verilmesine neden oluyordu. 5271 sayılı CMK ile hem soruşturma evresinin özelliklerini uygulanabilir kılmak hem de Cumhuriyet Savcılığı makamının soruşturma evresindeki rolünü artırmak adına, mahkemece iddianamenin incelenmesi ve gerekiyorsa iadesi mümkün kılınmıştır. 1412 sayılı CMUK dönemindeki Cumhuriyet Savcıları tarafından iddianame ile doğrudan kamu davası açılabilmesinin bir adım önüne geçilerek, iddianamelerin denetime tabi tutulması, 5271 sayılı CMK ile gelen mühim bir yeniliktir.