Nil Kıyısında Bir Hekim;Mısır Tasviri ve Kıtlık Yıllarına Tanıklık

Bağdat'ın felsefe ve tıp mahfillerinde yetişen, ardından Selahaddin Eyyûbî'nin sarayından Kahire'nin dar sokaklarına uzanan bir ilim yolcusudur Abdüllatif el-Bağdadî. 13. yüzyılın bu nevi şahsına münhasır âliminin kaleme aldığı elinizdeki bu eser, sıradan bir seyahatnamenin ötesinde bugünkü modern disiplinlerin sınırlarını zorlayan entelektüel bir başyapıt niteliğindedir. Bağdadî bu eserinde; Nil'in taşmasıyla şekillenen tarım ekonomisinden antik piramitlerin mühendislik sırlarına, Mısır'ın bitki örtüsünden tıbbi farmakolojiye, hamam ve mescitlerin özelliklerinden dönemin sarsıcı kıtlık ve salgın hastalıklarına kadar çeşitli konulardaki gözlemlerini titizlikle kaydeder. Ancak bu kitabı asıl kıymetli kılan, sadece sunduğu ansiklopedik bilgiler değil; Bağdadî'nin “gözlem” ve “deney” üzerine kurulu sarsıcı metodolojisidir. O, Galen gibi otoritelerin anatomik hatalarını mezarlıklardaki iskeletleri inceleyerek düzeltecek kadar cesur; halkın gündelik yaşamındaki “aleladeliği” felsefi bir dikkatle ele alacak kadar derinliklidir. Günümüz okuru için bu eser; sadece Orta Çağ Mısırı'na dair bir panorama sunmakla kalmıyor, aynı zamanda bir İslam âliminin zihin dünyasını, eleştirel yaklașımını ve disiplinlerarası dehasını görme imkânı tanıyor.