Türkiye’nin Yeniden Doğuşu 1923

Clair Price, Millî Mücadele'nin ardından Türkiye'ye gelen ve yeni Cumhuriyet'i yerinde izleyen İngiliz gazetecilerden biridir. 1923'te yayımlanan bu eser, Osmanlı Devleti'nin son döneminden başlayarak İttihat ve Terakki hareketini, Millî Mücadele yıllarını ve Ankara'da şekillenen yeni yönetimi bir bütün içinde ele alır. Yazar, Mustafa Kemal Paşa ile yaptığı görüşmelere, Büyük Millet Meclisi'ndeki izlenimlerine ve Anadolu'da tanık olduğu olaylara geniş yer verirken, yeni başkentin henüz kuruluş aşamasındaki görünümünü de anlatır. Savaşın ardından Anadolu'daki gündelik hayat, devlet teşkilatının yeniden kurulması, ordunun durumu, diplomatik temaslar ve toplumdaki değişim de anlatının önemli parçalarıdır. Price, kimi zaman kendi değerlendirmelerini açıkça dile getirir, kimi zaman da gördüklerini olduğu gibi aktarır. Bu yönüyle eser, hem yazarın bakış açısını hem de 1923 Türkiye'sinin dışarıdan nasıl algılandığını aynı sayfalarda buluşturur. Cumhuriyet'in ilk yılında kaleme alınan bu kitap, olaylar henüz hafızalardaki canlılığını korurken yazılmış bir gözlem çalışmasıdır. Ankara'nın dar sokaklarından Meclis kürsüsüne, cephe gerisindeki yorgunluktan yeni devletin ilk adımlarına kadar uzanan anlatı, dönemin havasını bütün yönleriyle hissettirir. Bugün aradan geçen uzun yılların ardından eser, yalnızca Türkiye'nin kuruluş dönemini değil, o günleri anlamaya çalışan bir yabancı gazetecinin merakını, gözlemlerini ve yorumlarını da olduğu gibi korumaktadır.