Veliaht Mason 5. Murad ile Şehzade Yusuf İzzeddin Arasındaki Taht Savaşı 1872

1872 yılında Osmanlı sarayında bir söylenti giderek büyüyordu: Sultan Abdülaziz, tahta geçme hakkını yeğeni Murad Efendi'den alıp kendi oğlu Yusuf İzzeddin Efendi'ye mi bırakacaktı? Hanedanın en yaşlı erkek üyesini esas alan veraset düzeninin değiştirilmesi, sıradan bir aile meselesi değildi. Böyle bir karar, yüzyıllardır süren saltanat geleneğini sarsabilir, orduyu ve devlet adamlarını karşı karşıya getirebilirdi. Saray söylentileri reddediyor, fakat genç şehzadeye verilen askerî unvanlar ve çevresinde toplanan nüfuz sahipleri kuşkuları artırıyordu. Sadrazam Mahmud Paşa ile Esad Paşa arasındaki rekabet, taht meselesini devlet yönetiminin merkezine taşıdı. Kahvehanelerde yürütülen propaganda, esnaftan toplanmaya çalışılan mühürler, basına uygulanan sansür ve yabancı elçilerin girişimleri, mücadelenin Saray duvarlarını çoktan aştığını gösteriyordu. Murad Efendi'nin hakları tartışılırken Yusuf İzzeddin'in ordudaki konumu güçlendiriliyor, Avrupa'ya ise değişikliğin reformları güvence altına alacağı anlatılıyordu. Bütün bu hesapların ardında aynı tehlike vardı: Veraset düzenini değiştirmek, Osmanlı İmparatorluğu'nu yeni bir hanedan çatışmasına sürükleyebilirdi. Benoît Brunswik, 1872'de kaleme aldığı incelemesinde Osmanlı tahtının geleceğini hukuk, gelenek ve siyasi meşruiyet üzerinden tartışır. Sultan Abdülaziz'in niyetine ilişkin iddiaları kesinleşmiş gerçekler olarak kabul etmektense bunların çevresinde gelişen siyasi girişimleri sorgular. Kardeş katlinden ekberiyet usulüne uzanan tarihsel örnekleri, dönemin diplomatik belgeleri ve Saray çevresindeki gelişmelerle ilişkilendirir. Osmanlı veraset tartışmalarına müdahil olan bir çağdaşın sert ve açıkça taraflı değerlendirmeleri, 1876 öncesinde hanedanın geleceği üzerine yaşanan gerilimin hangi kaygılarla beslendiğini anlamayı mümkün kılar.