İzmir’in Sahte Mesihi Sabatay Sevi

Eserimiz, İzmir'in Sahte Mesihi ile Sabatay Sevi'nin Tarihi adlı iki temel çalışmayı tek bir kitapta bir araya getirerek, XVII. yüzyılda ortaya çıkan Sabatay Sevi hareketini konu edinir. Farklı dönemlerde ve farklı entelektüel gelenekler içinde kaleme alınmış bu metinler, aynı tarihsel olayları değişik yöntemler ve kaynak türleri üzerinden ele alarak karşılaştırmalı bir değerlendirme zemini oluşturur. Joseph Kastein, Sabatay Sevi olayını Yahudi mesihçilik geleneği, cemaat içi dinamikler ve teolojik arka plan çerçevesinde değerlendirirken; John Evelyn, Avrupa merkezli gözlemler ve çağdaş araştırmalar aracılığıyla olayın Osmanlı sınırlarını aşan yankılarını ortaya koyar. Bu iki yaklaşım birlikte okunduğunda, hareketin hem içsel hem de dışsal boyutları daha net biçimde anlaşılır. Sabatay Sevi, XVII. yüzyıl Osmanlı dünyasında ortaya çıkan mesihçi beklentilerin somutlaştığı bir figür olarak, din, siyaset ve toplum ilişkilerinin kesişiminde yer alır. İzmir'de başlayan ve kısa sürede geniş bir coğrafyaya yayılan bu hareket, cemaat yapıları, otorite algısı ve kimlik tartışmaları üzerinde kalıcı etkiler bırakmıştır. Romantik anlatı kalıplarına başvurmaksızın hazırlanan bu çalışma, tarihsel bağlamlandırmalara ve kaynak temelli çözümlemelere dayanarak Sabatay Sevi olgusunu bilimsel bir çerçeve içinde değerlendirmeyi hedefler.