Mondros'tan Ankara Anlaşması'na Türk Dış Politikası (1918–1963);Devlet İnşası, Uluslararası Düzen ve Soğuk Savaşa Geçiş

Mondros'tan Ankara Anlaşması'na Türk Dış Politikası (1918–1963)
Bir imparatorluğun enkazından Avrupa'nın eşiğine: kırk beş yılın büyük stratejisi.
Mondros Mütarekesi (1918) geride işgal altında bir başkent bıraktı; Ankara Anlaşması (1963) aynı ülkeyi Avrupa bütünleşmesinin ortağı yaptı. Bu kitap, iki imza arasındaki kırk beş yılın nasıl kat edildiğini soruyor — ve cevabı ideolojide değil, stratejide buluyor.
Laik bir Cumhuriyet, ilk büyük ortaklığını neden Bolşevik Rusya ile kurdu? Komşuları revizyonizme savrulurken Ankara, Boğazlar ve Hatay'da istediğini tek kurşun atmadan nasıl aldı? İnönü, Churchill ile Roosevelt'in karşısında savaşın dışında kalmayı hangi hesapla başardı — ve Molotov'un 1945 taleplerine boyun eğilseydi ne olurdu? Kore'ye asker gönderen devlet, on yıl sonra yüzünü neden Brüksel'e döndü?
Kitabın cevabı tek tezde toplanıyor: 1918–1963 Türk dış politikası, herhangi bir doktrinin değil, tehdit algıları ile rejim güvenliği hesabının yönlendirdiği kesintisiz bir stratejik uyarlanma sürecidir. Ankara 1920'de Moskova'ya, 1939'da Londra-Paris'e, 1952'de Washington'a aynı mantıkla yönelmiştir: en güçlüye değil, en tehditkâr olana karşı denge. Beş evreli özgün model — Türk Stratejik Uyarlanma Modeli — her evrenin gramerini adlandırıyor: diplomatik devlet inşası, hukuk yoluyla revizyon, stratejik tarafsızlık, müzakere edilmiş entegrasyon, blok içinde çeşitlendirme. Neoklasik realist çerçeve; Türk, İngiliz, Amerikan ve Sovyet belgelerine dayanan süreç izleme çözümlemesiyle, Lozan masasından Kahire pazarlıklarına, 1946 nota savaşından Küba Bunalımı'nın Jupiter füzelerine uzanan kararların içinden sınanıyor.
Ortaya çıkan portre, edilgen bir çevre ülkesinin değil; coğrafyasını ve zamanlamayı pazarlık gücüne çevirerek Soğuk Savaş düzeninin kuruluşuna bizzat katkıda bulunan bir orta gücün portresidir — hem 'Batı'ya kaçınılmaz yürüyüş' teleolojisine hem de kopuş anlatılarına karşı. Kronoloji, altı harita plakası, kavramlar sözlüğü ve beş yüzü aşkın kaynakla desteklenen monografi; uluslararası ilişkiler, diplomasi tarihi ve Soğuk Savaş araştırmacıları kadar, Cumhuriyet'in dış politika serüvenini bütünlüklü okumak isteyen herkes için yazıldı.
Mondros'ta açılan parantezin Ankara'da nasıl kapandığının hikâyesi: savrulmaların değil, hesapların; sloganların değil, büyük stratejinin tarihi.