Muşta Konuşulan Arapça;Dilsel ve Kültürel Özellikleri

Çok eski bir yerleşim yeri olan Anadolu coğrafyası, pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bu nedenle, tarih boyunca farklı etnik kökenler ve kültürler bir arada yaşamıştır. Bu kültürel zenginliğin önemli bir boyutu da dilsel çeşitliliktir. Söz konusu çeşitliliğin en önemli izlerinden biri de Türkiye'de konuşulan Arap lehçeleridir. Türkiye'nin farklı bölgelerinde özellikle Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerinde yoğunluk gösteren çok sayıda Arap lehçeleri konuşulmaktadır. Arap lehçelerinin konuşulduğu yerlerden biri de Doğu Anadolu bölgesinde yer alan Muş'tur. Bölgeye tarihî süreç içinde farklı nedenlerden dolayı göçler gerçekleşmiştir. Farklı etnik grupların bir arada yaşadığı Muş'a göç eden toplulukların önemli bir kısmını Araplar oluşturmaktadır. Araplar, şehirde farklı dillerle temas hâlinde olsalar da sözlü miras yoluyla dillerini korumuşlardır. Bu çalışmada, Muş ilinde konuşulan, Muş mahalli Arapçası ele alınmıştır. Muş'un Hasköy ilçesi, Muş merkeze bağlı belde ve köylerde konuşulan mahalli Arapça araştırılmıştır. Dört bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde Muş'un tarihi ve sosyo-kültürel yapısı hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Arap dili ve Arap lehçelerine kısaca yer verildikten sonra Türkiye'de konuşulan Arap lehçeleri hakkında temel bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Muş Arapçası sesbilgisi, biçim bilgisi ve cümle yapısı özellikleri açısından analiz edilmiştir. Son bölüm olan dördüncü bölümde, Muş Arapçasında kullanılan deyimler, atasözleri ve türkü gibi sözlü kültüre ait unsurlar ele alınmıştır. Bu çalışmada Fasih Arapça ile Muş iline bağlı Hasköy ilçesi ve Muş merkez iline bağlı Sungu beldesi ve köylerde konuşulan lehçe dediğimiz mahalli Arapça arasında benzerlikler ve farklılıklar incelenerek değerlendirme yapılmıştır.