Perdeleri Açmak Görüşleri Tartmak;Tefsirde Şerh, Haşiye ve Muhakemat Geleneği

Temel tefsir metinlerini açıklayıp yorumlama esasına dayalı şerh ve hâşiye yazımı, özellikle hicrî 8-13. yüzyıllar arasında yoğunlaşmıştır. Şerh ve hâşiye yazımı, yaklaşık altı asır boyunca müstakil tefsir telifinden daha çok rağbet görmüştür. Zira bu zaman zarfında medrese müfredatında müteahhir dönemin en gözde tefsirleri olan Zemahşerî'nin el-Keşşâf'ı ile Beyzâvî'nin Envârü't-Tenzîl'i okutulmuş, ulema tefsir müktesebatını büyük ölçüde bu eserler üzerinden kazanmıştır. Dolayısıyla tefsir ilmi gerek müstakil tefsir gerekse şerh ve hâşiye yazımı bakımından bu eserler ekseninde ilerlemiştir. Şerh ve hâşiye yazım halkasına, zamanla musannif-şârih, şârih-muhaşşî ve muhaşşîler arasındaki görüş ayrılıklarını ele alıp görüşlerin tartıldığı muhâkemât türü eserler eklenmiştir. Böylece şerh, hâşiye ve muhâkemât türü eserlerle ileri düzey ilmî meselelerin tartışıldığı kapsamlı bir ilmî zemin teşekkül etmiştir. Bu eserlerin yazılış gayelerini ve ilmî hayata katkılarını tespit etmek, günümüz araştırmacıları için önemli bir çalışma alanı hâline geldi. Bendeniz de kitap, kitap bölümü, makale ve bildiri gibi farklı düzeylerde bu alanla ilgilenip akademik metinler ürettim. Genç araştırmacılar arasında şerh ve hâşiye çalışmanın yaygınlık kazanması, kaleme aldığım bu metinlerin belki de hak ettiğinden daha fazla ilgi görmesine vesile oldu. Bu durum, dağınık vaziyetteki çalışmaların bir araya getirilerek müstakil bir kitap hâlinde yayımlanmasının faydalı olacağı kanaatini bende kuvvetlendirdi. Elinizdeki eser, işte bu düşüncenin bir neticesi olarak ortaya çıktı.